Wise words #18

La Paz - niemand komt er heelhuids uit

De een wordt beroofd in een foute taxi, de ander al in de bus voor hij La Paz zelfs heeft bereikt.

De een heeft last van hoogteziekte en zij die dat niet hebben onderschatten hoe veel sneller je dronken wordt op deze hoogte (en hoeveel minder je dus moet drinken om niet twee dagen ziek in bed te liggen).

De een breekt zijn pols bij een val op Death Road, de ander laat zich verleiden door Route 36, de beroemde coke club in La Paz - maar 150 bolivianos voor een lijntje.

Krijg je dit allemaal niet dan krijg je waarschijnlijk voedselvergiftiging, of je nou goed op let of niet. 

Ook ik at iets verkeerds en kreeg gastroentiritus, oftewel buikgriep. De hele nacht moest ik overgeven en had ik diarree. 's Ochtends kwam de dokter naar het hostel en na een medisch consult in een hangmat gaf ze me een tas vol medicijnen. 

Na drie dagen vol medicijnen en slaap gaat het nu gelukkig weer wat beter. Ik kan langzaamaan weer wat binnenhouden (droge crackers, jeej) en zit niet meer de hele tijd dubbelgevouwen van de pijn in mijn maag. Gister ben ik onder begeleiding van Charlotte, die sinds La Paz overigens vreselijk loopt te hoesten, nog wel dubbelgevouwen naar Rurrenabaque in de Amazone gevlogen. Morgen beginnen we aan een driedaagse tour door de Amazone. 

Daarna vliegen we terug naar La Paz en hopen we diezelfde dag nog naar Copacabana te gaan (die in Bolivia, niet Brazilië). Hopelijk werkt wifi daar beter dan hier zodat ik eindelijk over mijn Uyuni, Sucre en Death Road avonturen kan vertellen! 

De mijnen van Potosí

In 1544 werden enorme hoeveelheden zilver ontdekt in de berg van Potosí, die vanaf toen Cerro Rico werd genoemd. Potosí werd een van de rijkste steden ter wereld. Nu is er weinig zilver meer over en werken de mijnwerkers onder erbarmelijke omstandigheden voor een hongerloontje (sommige verdienen maar 1400 bolivianos per maand, omgerekend zo'n 140 euro). 

Vrij snel nadat ik hoorde over de mijn, besloot ik dat ik daar sowieso niet naar binnen ging. Bijna al mijn nachtmerries gaan over vastzitten in een kleine donkere grot en de beschrijvingen van de Potosí mijn door anderen die erin waren geweest klonken precies als mijn nachtmerrie. 

Op de ochtend dat we van Potosí naar Sucre zouden vertrekken besloot ik toch te gaan. Ik was toch zeker niet gaan reizen om de bangeschijterd uit te hangen. Dus ik raapte mezelf bij elkaar, ademde een paar keer diep in en uit en gaf me op voor de trip naar de mijnen. 

We waren in totaal twee uur in de mijnen en werden rondgeleid door een oud-mijnwerker die ons alles vertelde over de mijnen, de manier waarop gewerkt wordt en de omstandigheden waarin de mijnwerkers werken. 

Er werken ongeveer 15.000 mannen in de mijn van Potosí. De hele economie van de stad leunt nog steeds op de mijn. Volgens de gids zullen de mineralen die ze uit de mijn winnen binnen 10 à 20 jaar helemaal uitgeput zijn en bovendien is er geen architect die zich bemoeit met het graven van de tunnels, dus er is een grote kans dat de hele boel op een gegeven moment gaat instorten. 15.000 mijnwerkers zullen dan hun baan verliezen en waarschijnlijk zal Potosí veranderen in een spookstad, of in een hele arme stad met extreem veel werkeloosheid. 

Tijdens de tour kwamen we regelmatig mijnwerkers tegen die ons vertelde wie ze waren, hoe oud ze waren en hoe lang ze al in de mijn werkten. De gids vertelde ons dat vanwege de aanwezigheid van arsenicum in de mijn, alle mijnwerkers binnen 10 à 20 jaar longkanker krijgen. Hierdoor worden de mijnwerkers nooit ouder dan 45 jaar. Op een gegeven moment kwamen we een jongen tegen die vertelde dat hij 15 was en al een jaar in de mijn werkte, omdat zijn vader overleden was vanwege het werk in de mijn en hij nu geld moest verdienen voor zijn familie. 

Je realiseren dat een jongen jonger dan je jongste neefje meer dan 40 uur per week onder de grond werkt om geld te verdienen voor zijn familie en dat hij binnen 20 jaar terminaal ziek zal zijn vanwege zijn werk is echt heel confronterend en het was moeilijk om niet ter plekke in huilen uit te barsten.

Hoewel het niet echt een vrolijk uitstapje was en ik ontzettend opgelucht was toen ik weer in de buitenlucht stond, ben ik toch blij dat ik gegaan ben, want een belangrijk onderdeel van reizen vind ik zien hoe de mensen echt leven. De wereld is nog lang niet waar het zou moeten zijn.

Lisanne Froon & Kris Kremers

Normaal hou ik ervan om lekker in mijn eigen reiscoconnetje te verkeren als ik in het buitenland ben en negeer ik het Nederlandse nieuws. Deze reis is dat toch iets anders. Nadat Lisanne en Kris verdwenen vroegen veel mensen wat ik er van vond en of ik nog steeds ging. Natuurlijk ging ik nog steeds, maar het blijft toch wel in je hoofd spoken, twee meisjes van mijn leeftijd die een soortgelijke reis maken (al ga ik niet naar Panama) en verdwijnen. Daarom checkte ik toch bijna dagelijks het Nederlandse nieuws. 

Hoewel het onwaarschijnlijk was dat de meisjes nog leefden kwam het toch hard aan toen ik las dat het gevonden weefsel van Lisanne Froon blijkt te zijn. Wat de reis van hun leven moest worden werd een nachtmerrie. Voor hunzelf, hun familie en al hun vrienden. Ik kan alleen maar hopen dat de nachtmerrie voor hun niet te lang geduurd heeft. 

Rust zacht. 

Hoogteziekte

Vanuit Salta namen Miryam, Charlotte en ik een bus naar San Pedro de Atacama in Chili. Terwijl we in de bus zaten hadden we het over hoogteziekte, wat je kan krijgen als je in korte tijd erg stijgt of als je je op grote hoogte bevindt. Omdat er op grote hoogtes minder zuurstof in de lucht is, kan je last krijgen van duizeligheid, kortademigheid, hoofdpijn en misselijkheid. Van de GGD kreeg ik voor de zekerheid hoogteziektepillen voorgeschreven omdat Chili, Bolivia en Peru erg hoge gebieden hebben. Volgens Charlotte was het psychisch en konden we op de hoogte waarop wij ons zouden bevinden echt nog geen hoogteziekte hebben. 

Na de paspoortcontrole dacht ze daar toch anders over. Salta lag op ongeveer 2000 meter en de paspoortcontrole op de grens van Argentinië en Chili lag op 3800 meter. Toen we de bus uitstapten voelde ik mijn hart opeens keihard bonzen, alsof ik net keihard een sprintje had getrokken. Charlotte en Miryam voelden het ook en hadden ook moeite met ademen. 

Iedereen voelde zich raar en duizelig en opeens viel er een meisje flauw dat ook bij ons in de bus zat. Charlotte voelde zich ook helemaal niet goed en moest op haar knieën de hele paspoortcontrole door omdat ze constant het gevoel had dat ze flauw ging vallen. Uiteindelijk werden we meegenomen naar de EHBO waar Charlotte moest gaan liggen en zuurstof uit een zuurstoftank kreeg. Daarna ging het gelukkig weer een stuk beter en kon ze weer zelf naar de bus strompelen.

Charlotte neemt nu de hoogteziektepillen en daardoor gaat het al een stuk beter. Behalve dat ik heel snel buiten adem ben, heb ik gelukkig nergens last van, dus ik drink alleen veel coca thee en kauw af en toe op cocabladeren, omdat die de zuurtstofwisseling verbeteren. Verder is het vooral een kwestie van rustig aan doen, veel water drinken en niet te snel stijgen. Er zijn mensen waarbij het zelfs met behulp van pillen niet beter wordt en dan zit er niets anders op dan afdalen naar lager gelegen gebieden. 

We zijn inmiddels in Potosí, de hoogte stad in de wereld (4000 meter) en het gaat gelukkig prima. Zometeen gaan we natuurlijk voetbal kijken (er zijn nog twee Nederlanders in het hostel!) en morgen gaan we naar Sucre. Een week geleden had dat niet gekund vanwege protesten tegen de president, waardoor een heleboel wegen waren geblokkeerd, maar als het goed is zou het nu weer moeten kunnen. 

Meer over de geweldige reis over de zoutvlaktes van Bolivia volgt nog! (sorry, ik blijf maar achterlopen, omdat er elke keer zo veel gebeurt en omdat wifi niet het sterkste punt is van Bolivia).

Travel essentials #1

In de categorie travel essentials: een naaisetje. Niet geheel onbelangrijk hierbij is weten hoe je iets moet naaien. Helaas ontbreekt het bij mij aan beide. Als er thuis iets stuk is kijk ik meestal gewoon even lief naar mijn moeder en meestal werkt dat heel goed, maar aan de andere kant van de wereld is dat toch wat lastig. Gelukkig heeft Charlotte een naaisetje en de bijbehorende skills dus ik krijg nu naailes.

Oh trouwens. Ik ben in de woestijn. In Chili. Meer over de turbulente (en letterlijk adembenemde) reis hiernaartoe volgt later! 

Roadtrip

De vierdaagse roadtrip die ik met een Belgische, Duitse en Fransman ondernam was het verrassendste tot nu toe deze reis. Het landschap in Noord Argentinie is zo afwisselend en zo mooi! Van Zuid Frankrijk-achtige bergen gingen we naar een soort Grand Canyon en uiteindelijk reden we door een woestijnlandschap vol cactussen. Onderweg zagen we onze eerste lama sinds we in Zuid Amerika zijn - en waarschuwingsbordjes langs de weg voor loslopende lama´s - en in bijna elk restaurantje kon je lamavlees bestellen. 

We begonnen in Salta en gingen vanaf daar naar Cachi, San Salvador de Jujuy, Purmamarca, Humahuaca en Tilcara. In de dorpjes Cachi, Humahuaca en Purmamarca belandden we in een totaal andere wereld. De dorpjes zijn een stuk primitiever dan bijvoorbeeld Salta en de mensen zien er echt uit als indianen. 

In alle dorpjes is er op het grote plein een markt met de mooiste spulletjes en alles is er spotgoedkoop. De enige man is ons midden werd er geloof ik een beetje moe van dat we in elk dorpje elk kraampje wilden bekijken... Helaas zit mijn backpack al aardig vol, dus ik moet me inhouden. In Purmamarca kocht ik wel alvast een indiaans vest voor de Boliviaanse kou (het wordt daar 's nachts soms -12!). Ik wilde graag met het lieve vrouwtje dat hem verkocht op de foto, maar dat wilde ze niet. Later hoorde ik dat dat is omdat ze denken dat hun ziel dan uit hun lichaam gezogen wordt.

Ondanks dit bijgeloof is de invloed van de Spanjaarden goed te zien, overal staan katholieke kerkjes en met Pinksteren in Tilcara ging er een grote optocht van kinderen door de stad die knutselwerkjes uitdeelden met Bijbelse teksten (zie de foto mid onder). 

Inmiddels zijn we weer terug in Salta, woensdag vertrek ik met Miryam en Charlotte naar San Pedro de Atacama in Chili. Vanaf daar gaan we een vierdaagse tour over de zoutvlaktes van Bolivia doen! 

Wise words #17

“If you’re twenty-two, physically fit, hungry to learn and be better, I urge you to travel – as far and as widely as possible. Sleep on floors if you have to. Find out how other people live and eat and cook. Learn from them – wherever you go.”

- Anthony Bourdain